ميقات فرمود و بعد از آن بر وجه اعتراض ديگر ذكر حديث عجل كرد و آن گه عود نمود به بقيهء قصه پس مراد به اين ميقات همان ميقاتست كه در اول گذشت و در مجمع آورده كه اين قول اصح اقوال است و مروى از على بن ابى ابراهيم از ائمه هدى عليهم السلام و بر هر تقدير * ( فَلَمَّا أَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ ) * پس آن هنگام كه بگرفت آن هفتاد تن را صاعقه يا صوت مهيب كه به جهت آن بلرزه درآمدند و سوخته شدند و يا لرزه در اندام ايشان افتاد بمثابهء كه مفاصل و اوصال ايشان همه بانقطاع نزديك رسيد موسى عليه السّلام بترسيد كه بميرند و بنى اسرائيل او را متهم سازند كه ايشان را كشته * ( قالَ رَبِّ ) * گفت اى پروردگار من * ( لَوْ شِئْتَ ) * اگر ميخواستى * ( أَهْلَكْتَهُمْ ) * هلاك ميكردى ايشان را * ( مِنْ قَبْلُ ) * پيش از بيرون آمدن ما از ميان قوم * ( وَإِيَّايَ ) * و مرا نيز هلاك ميكردى با ايشان و يا قادر بودى بر اهلاك ايشان و من در حينى كه فرعونيان را باغراق هلاك ميكردى پس رحم كردى ايشان را اگر اين نوبت نيز بر ايشان رحم كنى از عميم احسان تو بعيد نخواهد بود و چون در حين وقوع رجفه ايشان را و خود را مشرف بر فوت ديد فرمود از روى استعلام * ( أَ تُهْلِكُنا ) * آيا هلاك ميگردانى ما را و ميتواند بود كه همزه بر معنى نهى باشد بر وجه استعطاف يعنى بار خدايا هلاك ميگردانى ما را * ( بِما فَعَلَ السُّفَهاءُ مِنَّا ) * بسبب آنچه كردند سفيهان و بيخردان از ما يعنى عبادت عجل و يا جرات ايشان در طلب رؤية * ( إِنْ هِيَ ) * نيست اين رجفة * ( إِلَّا فِتْنَتُكَ ) * مگر ابتلا و امتحان تو مر بندگان را در باب تشديد تكليف و تعبد بصبر كردن به رجفه بسبب سؤال رؤيت يا عبادت عجل تا عقوبت ايشان باشد و مر غير ايشان را عبرتى بود و مثل اينست قوله تعالى أَ وَلا يَرَوْنَ أَنَّهُمْ يُفْتَنُونَ فِي كُلِّ عامٍ مَرَّةً أَوْ مَرَّتَيْنِ كه مراد از آن امراض و اسقام است كه هر سال دو بار بايشان ميرسيد بجهة ابتلا و امتحان تابان متنبه و متفكر شده بطريق حق باز گردند و تسميهء اين بفتنه جهت اشتداد صبر است بر آن و مثله قوله تعالى الم أَ حَسِبَ النَّاسُ أَنْ يُتْرَكُوا أَنْ يَقُولُوا آمَنَّا وَهُمْ لا يُفْتَنُونَ اى لا ينالهم شدايد الدنيا و از ابن عباس نقلست كه فتنه اينجا بمعنى عذابست از قبيل آيهء يَوْمَ هُمْ عَلَى النَّارِ يُفْتَنُونَ اى هى الا عذابك لهم بما فعلوه من الكفر و عبادت العجل او سؤال الرؤية و در كشاف و انوار معنى را بر اين وجه فرود آورده‌اند كه نيست آنچه از بنى اسرائيل صادر شد مگر امتحان و ابتلاى تو يعنى ايشان را كلام حق شنواندى تا طمع در رؤيت تو كردندى و از گوساله آواز بديد آوردى تا روى بوى آوردند و آن را به جهت آن كرد تا راسخ در ايمان از متزلزل در آن متميز گردد و جمعى كه ثابت بودند در ايمان مثل موسى كه طلب رؤيت براى خود نكردند و كسانى